بررسی تحول زبان کودک

بررسی تحول زبان کودک با استفاده از چک‌لیست CBCL/1½-۵

کودکان گفتار شیرینی دارند. کودکی دوساله به مادربزرگش گفته بود که او خیلی کهنه شده است! و وقتی مادربزرگش با خنده این موضوع را تایید کرده بود در رابطه با خودش گفته بود که خودش خیلی نو است! ذهن کودکان به همین اندازه خلاقانه و به خوبی کار می‌کند. می‌کوشد تفاوت‌هایی را که می‌بیند بفهمد و برای بیان آنها از زبان بهره می‌گیرد. رشد زبان و تفکر از شیرخوارگی تا سراسر دوران کودکی برای هر کسی که شاهد نوزادی بوده است جذاب و حیرت‌انگیز است. برای بررسی تحول زبان کودک از نوزادی با ما در این مقاله همراه باشید.

مراحل تحول زبان به اختصار

  • کودک دو یا سه ماهه به صداهای اطرافش توجه می‌کند و گوش می‌دهد.
  • کودک شش یا هفت ماهه سیلاب یا هجای کلمات را با صدای مخصوص تمرین می‌کند.
  • کودک نه ماهه قادر است بابا، مامان بگوید. کودک یازده و دوازده ماهه قادر است غیر از مامان و بابا، چندین کلمه دیگر نیز بگوید. البته دختران دو یا سه هفته زودتر از پسران زبان باز کرده و مسلط می‌شوند.
  • کودک سیزده یا چهارده ماهه باید قادر باشد یک یا دو کلمه معنی‌دار بگوید.
  • کودک پانزده یا شانزده ماهه باید قادر باشد چهار کلمه معنی‌دار بگوید.
  • کودک هجده یا بیست ماهه باید شش تا هشت کلمه بداند و بتواند چشم و بینی‌اش را نشان دهد.
  • کودک دو ساله باید اسامی اشیا مورد احتیاج را که همیشه با آنها برخورد دارد بگوید و جملات سه کلمه‌ای بگوید (مانند مامان غذا بده).
  • کودک دو سال و نیم و بالاتر باید بتواند یک یا دو جمله کوتاه و معنی‌دار بسازد. اسم خود را بداند، عمل اشیا را بداند، اشعار کوتاه را به صورت آواز و تقلیدی بخواند.

تحول زبان در سال اول زندگی:

کودکان فقط در عرض چند سال می‌توانند هزاران کلمه را بفهمند، از قواعد نحوی استفاده کنند تا کلمات را در قالب جمله‌های معنادار کنار هم بچینند، و ترکیب‌های جدید بیشماری از کلمات پدید آورند و آنها را بفهمند. اکتساب زبان در همان چند ماه اول عمر آغاز می‌شود. نوزادان ممکن است فقط بتوانند گریه و غان‌وغون کنند اما به زیر و بمی، شدت و اصوات زبان پاسخ می‌دهند، و به هیجانات و ضرباهنگی که در صدا هست واکنش نشان می‌دهند.

بچه‌ها در چهار تا شش ماهگی اغلب می‌توانند نام خود و واژه‌های دیگری را نظیر مامان و بابا تشخیص دهند. آنها بسیاری از مصوت‌ها و صامت‌های اصلی زبان مادری خود را هم می‌دانند و می‌توانند این صداها را از اصوات زبانهای دیگر بازشناسند. کودکان از شش ماهگی تا یک‌سالگی پیوسته با ساختار صوتی زبان بومی خود آشناتر می‌شوند. آنها می‌توانند واژه‌ها را در زنجیره گفتار تشخیص دهند. واژه‌ها و جمله‌هایی که اصوات و ساختار آنها خلاف انتظار نوباوگان است توجه آنها را بیشتر به خود جلب می‌کنند.

بچه‌ها کم‌کم زبان باز می‌کنند و اصوات نامفهوم زیادی مثل به‌به و گوگو به زبان می‌آورند و صداها و هجاها را پیاپی تکرار می‌کنند. در هفت ماه و نیمگی، کم‌کم واژه‌هایی را که شنیده‌اند به خاطر می‌سپارند اما چون به لحن گوینده و آهنگ و شدت صدای او هم توجه می‌کنند اگر یک واژه را آدم‌های مختلفی به زبان آورند همیشه نمی‌توانند آن را تشخیص دهند. بعد در ده ماهگی ناگهان موفق به این کار می‌شوند. یک جهش بلند به جلو فقط در عرض سه ماه. در حدود یک سالگی کودکان گام بلند دیگری برمی‌دارند: شروع می‌کنند به نام‌گذاری اشیا. آنها از پیش مفاهیمی از آدمها و اشیای آشنا در ذهن دارند و نخستین کلماتشان نماینده همین مفاهیم‌اند (مانند مامان، هاپو، ماشین).

رشد زبان بعد از یک سالگی

در پایان سال اول زندگی، بچه‌ها انبوهی از حرکات نمادین را هم یاد می‌گیرند که ابزار مهم دیگری برای ارتباط است. آنها شکلک در می‌آورند تا به چیزی اشاره کنند (مثلا بو می‌کشند تا گل را نشان دهند) چیزی بخواهند (برای غذا لبها را می‌لیسند) اشیا را توصیف می‌کنند (دستها را بالا می‌برند تا بگویند بزرگ) و به سوالها پاسخ دهند (کف دستشان را نشان می‌دهند یا شانه بالا می‌اندارند تا بگویند نمی‌دانم).

بچه‌های نوپا از هجده‌ماهگی تا دوسالگی، کم‌کم عبارتهای دو یا سه‌واژه‌ای تولید می‌کنند (مامان اینجا – برو بابا – توپ من) در شش سالگی بچه معمولی دارای گنجینه لغاتی بین ۸۰۰۰ تا ۱۴۰۰۰ لغت است. یعنی کودکان از دو سالگی تا شش سالگی هر روز حدود پنج تا هشت واژه جدید یاد می‌گیرند. آنها کلمات جدید را همان دم که می‌شنوند به خاطر می‌سپارند و با استفاده از دانش خود درباره بافتهای دستوری و از روی بافت اجتماعی‌ای که کلمات را در آن می‌شنوند معنای آنها را استنباط می‌کنند.

مشکلاتی که سر راه تحول زبان کودکان است:

با این حال برخی کودکان بنا به دلایلی همچون محتوای ژنی، سابقه خانوادگی و محرومیت از تعاملات اجتماعی با مشکلاتی در فراگیری و استفاده از زبان روبرو می‌شوند. اولین کلمات و عبارتهای کودک احتمالاً از همان ابتدا به تاخیر افتاده‌اند؛ حجم واژگان از آنچه انتظار می‌روند کوچکتر است و تنوع کمتری دارد؛ جملات، مخصوصاً در زمان گذشته، کوتاهتر و کمتر پیچیده، همراه با خطاهای دستوری هستند. کمبودها در درک زبان غالباً دست‌کم گرفته می‌شوند، زیرا ممکن است کودکان در استفاده از فحوای کلام برای پی بردن معنی، خوب باشند. مشکلات کلامی، به وسیله توانایی کم در ارائه دادن اطلاعات مناسب درباره رویدادهای مهم و نقل کردن داستانی منسجم، نشان داده می‌شوند. این مشکلات می‌توانند به طور چشمگیری در پیشرفت تحصیلی، ارتباط موثر، معاشرت و رشد توانمندیهای کودک موثر باشند. لذا تشخیص به موقع این تاخیرهای رشدی در زمینه کلام برای کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است.

کاربرد CBCL در بررسی تحول زبان کودک :

چک‌لیست CBCL/1½-۵ دارای بخشی ویژه برای بررسی تحول زبان کودک (The Language Development Survey) است. LDS از گزارش والدین استفاده می‌کند تا خزانه لغات، جمله‌سازی و همچنین عوامل خطر برای تاخیر در تحول زبان کودک را مورد سنجش قرار دهد. این ابزار تحت مطالعات دکتر لسلی رسکورلا (Dr. Leslie Rescorla) ساخته شده و در مطالعات بیشماری از مشکلات زبان، مورد استفاده قرار گرفته است. بر اساس نتایج به دست آمده از LDS مشخص می‌شود که آیا واژگان و ترکیب کلمات کودک نسبت به دیگر همسالانش تاخیر دارد یا خیر. LDS را می‌توان برای کودکان ۱۸ تا ۳۵ ماهه مورد استفاده قرار داد.

بررسی تحول زبان کودک

LDS شامل ۳۱۰ کلمه است که در ۱۴ دسته معنایی مرتب شده اند (به عنوان مثال ، غذا ، حیوانات ، مردم ، وسایل نقلیه). از والدین خواسته می‌شود که هر کلمه‌ای را که کودک به طور طبیعی و از روی فهم خود می‌گوید را تیک بزند. همچنین از آنها خواسته می‌شود پنج مورد از طولانی‌ترین و بهترین عبارات یا جملات فرزند خود را یادداشت کنند.

سپس این داده‌ها مطابق با نمونه هنجاری جامعه ایران، تجزیه و تحلیل سیستمی شده و مشخص می‌شود که آیا کودک تاخیر کلامی دارد یا خیر.

برای رزرو وقت بررسی تحول زبان کودک خود کلیک کنید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

با ما در تماس باشید

توضیحات کلینیک

آدرس: پاسداران، خیابان دولت، بین محسنیان و اختیاریه جنوبی، ساختمان سینا، طبقه ۴، واحد ۱۵

تلفن: ۴۰۲۲۱۹۵۹-۰۲۱ | ۴۰۲۲۱۹۸۱-۰۲۱

ساعت کاری: شنبه تا پنج شنبه  ۱۵ الی ۲۱