الکسی‌تایمیا (Alexithymia) یک ویژگی شخصیتی است که با ناتوانی در شناسایی و توصیف احساسات تجربه شده‌ی خود یا دیگران مشخص می‌شود. ویژگی اصلی آن، اختلال عملکرد در آگاهی عاطفی، دلبستگی اجتماعی و ارتباط بین فردی است. همچنین در تشخیص و قدردانی از احساسات دیگران هم مشکل دیده شده (عدم درک احساسات) که تصور می‌شود منجر به پاسخگویی عاطفی بی روح و ناکارآمد می‌شود. افراد با ویژگی الکسی‌تایمیا توانایی محدودی در تجربه‌ی احساسات مثبت نشان می‌دهند و معمولاً مشکلات بین فردی زیادی دارند چرا که از ارتباط نزدیک عاطفی خودداری می‌کنند و در صورت برقراری رابطه، خود را غالب قرار می‌دهند تا رابطه سطحی بماند. همچنین عملکرد اجتماعی آن‌ها سرد و ناپایدار است و بر رضایت از روابط زوجین نیز تأثیر منفی می‌گذارد. به طور کلی علائم آن عبارتند از:

  • دشواری در شناسایی انواع مختلف احساسات
  • درک محدود از آنچه باعث احساسات می‌شود
  • مشکل در ابراز احساسات
  • دشواری در شناخت نشانه‌ها‌ی صورت در دیگران
  • تخیل محدود
  • سبک تفکر محدود
  • حساس به احساسات جسمی و ارتباط جدا شده یا دیگران

شیوع آن در کمتر از ۱۰٪ از جمعیت است و تقریباً ۸% مردان و ۲% زنان این ویژگی را در طیف خفیف، متوسط و شدید دارا هستند. افراد مبتلا در معرض خطر سایر اختلالات پزشکی و روانپزشکی هستند؛ به طور مثال تحقیقات حاکی از همپوشانی الکسی‌تایمیا با اختلالات طیف اوتیسم است (همچنین اسکیزوفرنی و اختلالات جسمانی شکل). همچنین بین الکسی‌تایمیا در دو بعد دشواری در شناسایی احساسات و دشواری در توصیف احساسات با افسردگی و اضطراب رابطه‌ی مستقیم وجود دارد ( هرچه الکسی‌تایمیا بیشتر، افسردگی و اضطراب نیز بیشتر است). یکی از روش‌های کنترل تنش، به ویژه هیجان‌های منفی، تخلیه‌ی هیجانی است و در صورت عدم تخلیه و اینکه فرد نتواند احساسات خود را به صورت کلامی بیان کند، باعث افزایش اضطراب و افسردگی می‌شود.

به صورت کلی علت واضحی برای وجود این ویژگی شخصیتی وجود ندارد ولی بعضی از نظریات کلی را در ادامه بررسی می‌کنیم:

  1. نقص در انتقال، یعنی اطلاعات عاطفی ناشی از نیمکره‌ی راست مغز به درستی به مناطق زبانی در نیمکره‌ی چپ منتقل نمی‌شود
  2. اختلال در نیمکره‌ی راست مغز که مسئول پردازش احساسات است
  3. اختلال عملکرد قشر سینگولیت قدامی مغز
  4. ناتوانی والدین در منعکس کردن خودآگاهی کودک (اگر بزرگسال قادر به تشخیص و تمایز عبارات عاطفی کودک نباشد، می‌تواند بر توانایی کودک در درک عبارات عاطفی تأثیر بگذارد)
  5. غفلت یا بی‌تفاوتی نسبت به تغییرات مختلف در صورت کودک و بدون بازخورد مناسب
  6. سوءاستفاده‌ی شدید در کودکی و شرایط استرس‌زا

در آخر به چند نکته جالب اشاره می‌کنیم:

  • مطالعات نشان داده است که رویاهای این افراد بی‌رنگ است و در کل معمولاً با بی‌خوابی مزمن و همچنین فقر رویا همراه هستند و گاهی الگوهای رویای آن‌ها آشفته و مغشوش (خوفناک و پر کابوس) است
  • این افراد قادر به تفکیک میان عباراتی هستند که عصبانیت و انزجار را نشان می‌دهد ولی قادر به طبقه‌بندی صحیح این عبارات نیستند (یعنی این افراد از وجود احساسات خود آگاه هستند ولی قادر به طبقه‌بندی آن نیستند)
  • علاوه بر مطلب گفته شده درباره‌ی تخلیه نشدن احساسات، همچنین این تخلیه نشدن موجب برانگیختگی فیزیلوژیکی (شکایت از درد جسمانی) می‌شود
  • احساسات مختلف با تغییرات جسمی همراه است (مثلاً عصبانیت با افزایش ضربان قلب)، این افراد گاهی وقتی دچار این تغییرات می‌شوند، از آن جایی که نمی‌دانند چگونه آن را تفسیر کنند دچار وحشت از بدنشان می‌شوند
  • این افراد دارای ضریب هوشی (IQ) در محدوده‌ی نرمال هستند ولی از نظر هوش هیجانی (EQ) ضعیف هستند
  • آن‌ها می‌توانند تشخیص دهند که دیگران در وضعیت منفی هستند و برایشان ناراحت شوند، ولی مشکل در تشخیص احساس دیگران دارند. افرادی که از ضربان قلب خود آگاه‌ترند، بهتر می‌توانند احساسات دیگران را تشخیص دهند (اولین قدم برای همدلی).
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توضیحات کلینیک

آدرس: پاسداران، خیابان دولت، بین محسنیان و اختیاریه جنوبی، ساختمان سینا، طبقه ۴، واحد ۱۵

تلفن: ۴۰۲۲۱۹۵۹-۰۲۱ | ۴۰۲۲۱۹۸۱-۰۲۱

همراه: ۰۹۹۰۴۳۹۲۲۴۹

ساعت کاری: شنبه تا پنج شنبه  ۱۰ الی ۲۲

RSS
Follow by Email
Facebook
Instagram