ورود اعضا

کانال تلگرام «فردای روشن»

به کانال تلگرام

« فردای روشن »

بپیوندید

telegram

لینک عضویت

اشتراک خبرنامه

مقالات

دکتر وحید صادقی - روانشناس ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

کارگاه های ویژه متخصصین

دکتر وحید صادقی - روانشناس ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

اسکن کنید !

FardaClinic QR

هم اکنون ...

ما 17 مهمان و صفر عضو آنلاین داریم

مقاله ها

چگونه رفتار فرزند خودمان را اصلاح کنیم؟

چگونه رفتار فرزند خودمان را اصلاح کنیم؟
کودکان و والدینی که از هر نظر کامل باشند وجود ندارند و تا به حال کمتر اتفاق افتاده والدینی را دیده باشیم که دست کم گاهی نسبت به توانایی ها و آگاهی های خودشان به عنوان مادر یا پدر شک نکرده باشند. کودکان، همیشه آن طور که والدین می خواهند رفتار نمی کنند و وقتی والدین احساس می کنند نمی توانند عادات و رفتار فرزندان خود را تغییر دهند، درمانده و آشفته می شوند و اعتماد به نفس خود را از دست می دهند. اگرچه والدین امروزی از نظر تحصیلات و اطلاعات در تاریخ نمونه اند، ولی هنوز پرسش های بسیاری وجود دارد.
وقتی فرزندتان در مورد اینکه برای رفتن به مدرسه چه بپوشد، پانزده بار نظرش را تغییر می دهد و از سرویس مدرسه جا می ماند، شما باید به عنوان پدر یا مادرش چه بکنید؟
وقتی فرزند شما در سوپرمارکت رفتار ناشایستی انجام می دهد، شما باید چه واکنشی نشان دهید؟
وقتی بچه شما غذا نمی خورد چطور؟
وقتی خواهر کوچک تر از خودش را کتک می زند؟
یا وقتی ناخن هایش را می جود؟

 

برای تغییر رفتار فرزندتان باید نکات زیر را مورد توجه قرار دهید:
مشکل را تشریح کنید
پیش از هر اقدامی باید رفتارهایی را که می خواهید تغییر دهید دقیقا مشخص کنید. اینکه به یک کودک برچسب شیطان، وحشی، لجباز یا حرف نشنو بزنیم کمکی به حل مساله نخواهد کرد؛ زیرا این برچسب ها کلی و مبهم هستند و شما نمی توانید چیزی به این مبهمی را تغییر دهید. به علاوه شما که نمی خواهید همه رفتارها و ذهنیات کودک را عوض کنید. پس به طور اختصاصی عمل کنید، از احساسات مایه نگذارید، مشکل را تشریح کرده، آن را از سایر موارد جدا کنید.
دقیقا به چه علت فرزند شما دست به رفتار ناپسند می زند؛ یا از انجام کاری طفره می رود؟ از سوی دیگر چیزی که شما از او می خواهید دقیقا چیست؟ کاری که کودکتان انجام می دهد و شما را عصبانی می کند، به دقت زیر نظر بگیرید. اگر فکر می کنید او کاری را که شروع می کند به پایان نمی رساند، تجزیه و تحلیل کنید که او چه رفتاری می کند که شما به ناچار این طور فکر می کنید. رفتار را به بخش های کوچک تری تقسیم کنید : او تکالیفش را تمام نمی کند و هرگز لباس هایش را مرتب نمی کند. شما نمی توانید بگویید که او هیچ وقت کارهایش را درست انجام نمی دهد، ولی می توانید کوشش کنید مشکلی را که در مورد تکالیف و لباس هایش دارد حل و رفع کند.
یک تکه کاغذ بردارید و آن را از طول به دو بخش تقسیم کنید. در بالای یکی از بخش ها بنویسید « به ندرت » و در بالای بخش دیگر بنویسید « اغلب ». در بخش اول رفتارها یا عادت های خاصی را که دوست دارید کودکتان کمتر انجام دهد، بنویسید و در بخش دوم رفتارهایی را بنویسید که دوست دارید فرزندتان آن ها را در بیشتر مواقع انجام دهد. مثلا:
به ندرت: حاضرجوابی / طفره رفتن از انجام کارها / به هم ریختن اتاق.
اغلب: گفتار مودبانه / عمل به درخواست ها بدون تاخیر / قرار دادن لباس ها در کمد.

 

در هر زمان بر روی یک مشکل تمرکز کنید
وقتی مواردی از رفتار کودکتان را که می خواهید تغییر دهید، دقیقا مشخص کردید، ممکن است وسوسه شوید همه مواردی که قبلا نوشته اید را با هم تغییر دهید. اما در برابر این احساس مقاومت کنید و ابتدا یک مشکل را در نظر بگیرید، آن را حل کنید و سپس به مورد بعدی بپردازید.
بهتر است والدین فهرست رفتارهای ناشایست را بر حسب اهمیتشان بنویسند. سپس یکی از آن ها را که لزوما مهم ترین مشکل نیست برای کار انتخاب کنند. وقتی شما می خواهید یک رفتار را برای شروع انتخاب کنید، ممکن است یک رفتار سخت یا رفتاری را که بیش از همه شما را آزار می دهد انتخاب کنید. این بد نیست. ولی گاهی بهتر است کار را با یک مشکل کم اهمیت تر که سریع تر حل می شود آغاز کنید، تا در شروع احساس موفقیت کنید.
در هفته ها یا ماه های بعد، همانطور که به سمت پایین فهرستی که تهیه کرده اید پیش می روید، احتمالا احساس می کنید که اولویت های شما در فهرست در حال تغییرند. مشکلات جدیدی ایجاد و موارد قبلی ناپدید شده اند یا به نظر کم اهمیت تر می آیند. هر تغییر، یک تاثیر کلی بر رفتار فرزندتان خواهد داشت و روند بهبود را تسریع خواهد کرد. هر تغییر به منزله ی گامی است که در مسیر تربیت فرزند خود برمی دارید. رفته رفته الگوهای قدیمی عوض خواهند شد و خواهید دید که شما و فرزندتان خیلی زود احساس بهتری نسبت به خود و یکدیگر پیدا خواهید کرد.

 

سخت نگیرید
معمولا مشکلات یک کودک یک شبه حل نمی شود. تغییرات در کودکان و همچنین افراد بالغ به آرامی و مرحله به مرحله انجام می شوند. اگر کودکی که قبلا به هیچ وجه لباس هایش را جمع نمی کرد، حالا دو روز یک بار این کار را انجام می دهد، راضی باشید و این رضایت را نشان دهید؛ زیرا این نشانه ی یک پیشرفت واقعی است. فرزند شما به تدریج احساس خوبی نسبت به خودش پیدا خواهد کرد و تشویق خواهد شد که بیشتر این کار را انجام دهد. اگر پسرتان قبلا برای رفتن به مدرسه دچار مشکل بوده و دو سه روزی است این مشکل برطرف شده، انتظار نداشته باشید که قبل از خارج شدن از منزل رختخوابش را هم جمع کند. صبر کنید و حوصله به خرج دهید، آن هم به تدریج درست خواهد شد. برای هر دو شما این خیلی مفیدتر است که به جای مایوس شدن از دست نیافتن به انتظارات بیش از حد، از پیشرفت های کوچک و تدریجی خوشحال باشید.
هماهنگ و ثابت قدم باشید
موفقیت قطعی شما در تغییر رفتارهای فرزندتان نیازمند هماهنگی و ثابت قدمی است: در مورد چیزی که می گویید جدی باشید، چیزی را بگویید که منظوری از آن دارید. شما و همسرتان باید در مورد مشکل و راه حل، پیش از دست زدن به هر کاری، اتفاق نظر داشته باشید. به علاوه اگر بتوانید با معلم ها، سایر اعضای خانواده و هر فرد دیگری نیز که به طور منظم با کودک شما ارتباط دارد هماهنگی پیدا کنید، نتیجه ی کار شما بسیار بهتر خواهد بود.
همیشه یک راه حل را به اندازه کافی به کار ببرید تا فرصت دستیابی به نتیجه ی دلخواه را داشته باشید. تجربه ثابت کرده، والدین خیلی زود خسته می شوند و بچه ها این را می دانند. اگر والدین مقاوم و استوار نباشند، بچه ها به خواسته های آن ها احترام نمی گذارند و خود را موظف به انجام آن ها نمی دانند. چون مطمئن هستند که با کمی گریه و اندکی سماجت به هدفشان می رسند. وقتی شما تصمیم خود را در مورد اینکه چگونه با یک مشکل روبرو شوید گرفتید، تردید به خرج ندهید.
برای کمک کردن به ثابت قدم بودن خودتان، تغییرات را اندازه بگیرید و ثبت کنید. در اغلب موارد، این تغییرات به آن اندازه که شما انتظار دارید آشکار نیستند، ولی به هر حال وجود دارند. اگر کودک شما بدخلقی می کند، تعداد و فواصل زمانی بدخلقی ها را بررسی و آن ها را ثبت کنید. پس از چند روز پایداری در استفاده از این روش، از کمتر عصبانی شدن فرزندتان متعجب خواهید شد. وقتی شما دریابید که در حال پیشرفت هستید، ادامه دادن راه برایتان آسان تر خواهد بود. بررسی موارد ثبت شده از یک نظر دیگر هم اهمیت دارد و آن اینکه اگر راه حل انتخاب شده در مورد شما پاسخ نمی دهد، یکی دیگر از روش های پیشنهادی را به کار می بندید.

 

با دید مثبت نگاه کنید
سعی کنید رفتار عمومی فرزندتان را با دید مثبت نگاه کنید. به جز رفتارهایی که شما را آزرده یا مایوس می کنند، از همه ی رفتارهای او ناراضی نیستید. پس در حالی که روی یک رفتار ناپسند او کار می کنید و در حال اصلاح آن هستید، به او اطمینان دهید که دوستش دارید و به او احترام می گذارید. اگر جایی در رستوران شلوغ می کند و سپس ساکت می شود، به او بگویید که شما رفتار اخیرش را می پسندید. یک نظر مثبت بسیار بیشتر از خیل انتقادات موثر واقع می شود. هرگز تحسین را به خصوص در مورد کودکان، کم ارزش نپندارید. کودکان در هر مرحله ی سنی که باشند، تمایل شدیدی دارند که والدینشان آن ها را بپسندند.
بگذارید بچه ها بدانند منتظر چه باید باشند
پس از آنکه رفتاری را که می خواهید تغییر دهید، انتخاب کردید و همین طور راهبرد یا راه حل پیشنهادی را برگزیدید، دنبال یک موقعیت مناسب باشید تا به کودک توضیح دهید چه اتفاقی قرار است بیفتد. با دیدی مثبت به قضه بنگرید و آن را به سادگی تشریح کنید.
هدف هایتان را با کلمات ساده ای که کودک به راحتی آن ها را می فهمد، توضیح دهید. اغلب والدین، با زبان بزرگسالان با کودکانشان صحبت می کنند؛ به آن ها می گویند که باید مسئولیت پذیرتر، قابل اعتمادتر یا خوش اخلاق تر باشند. بچه ها معمولا مفهوم این کلمات را نمی دانند. به کودک بگویید که دقیقا چه می خواهید بکنید و چه انتظاری از او دارید: «عزیزم همین حالا ما می خواهیم لباس های چرک تو رو جمع کنیم و توی سبد لباس ها بریزیم».
اهداف کلی خود را آشکار نکنید ولی با حالتی دوستانه و سرشار از محبت و عاری از هرگونه تهدید، اجازه دهید هدفی را که هر دو برای رسیدن به آن کار می کنید، بداند. بسته به راهبردهایی که انتخاب کرده اید و همین طور سن کودک، ممکن است اطلاعات بیشتری داشته باشید (نظیر جایزه دادن و ...).

 

محمد حسین سنایی پور

کارشناس ارشد روان شناسی بالینی

دانشگاه شهید بهشتی