ورود اعضا

کانال تلگرام «فردای روشن»

به کانال تلگرام

« فردای روشن »

بپیوندید

telegram

لینک عضویت

اشتراک خبرنامه

مقالات

دکتر وحید صادقی - روانشناس ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

کارگاه های ویژه متخصصین

دکتر وحید صادقی - روانشناس ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

اسکن کنید !

FardaClinic QR

هم اکنون ...

ما 20 مهمان و صفر عضو آنلاین داریم

آیا آدم‌ها می‌توانند عوض شوند؟

آیا آدم‌ها واقعا می‌توانند عوض شوند؟

 

i can do it
«شخصیت هر نفر»، یعنی خصوصیات و ویژگی‌های پایداری که یک نفر در طول عمر خود دارد. مثلا کسی که «شخصیت برون‌گرا» دارد چه در خانه، چه در محل کار و چه در محل تحصیل آدمی معاشرتی است و خواهد بود. با اینکه دانستن خصوصیات شخصیت آدم‌ها کامل‌ترین و بهترین راه برای پیش‌بینی و درک رفتارهایشان نیست، اما می‌تواند یک ایده‌ی کلی درباره‌ی الگوی فکری و رفتاری‌شان به دست بدهد.
در یک مقاله‌ی مروری که به تازگی منتشر شده است، نویسندگان پس از مرور تعداد زیادی از پژوهش‌ها متوجه شدند که شخصیت افراد می‌تواند در دراز مدت تغییر کند. مثلا همین‌طور که سن‌مان بیش‌تر می‌شود، شخصیت‌مان مسئولیت‌پذیرتر و باثبات‌تر می‌شود. این تغییرات درازمدت بسیار آهسته اتفاق می‌افتند و معلوم است که از یک قانون طبیعت پیروی می‌کنند.
اما این روزها پژوهش‌گران سراغ پرسش دیگری رفته‌اند: آیا روان‌درمانی می‌تواند شخصیت افراد را در یک بازه‌ی زمانی کوتاه تغییر بدهد؟ مرادشان هم عمدتا «پنج ویژگی شخصیتی اصلی» یعنی برون‌گرایی یا درون‌گرایی، ثبات عاطفی یا روان‌رنجوری، گشودگی به تجربیات یا محافظه‌کاری، وظیفه‌شناسی و وجدان، تطابق‌پذیری و هم‌رنگی می‌باشد.
رابرت و همکارانش بیش از ۲۰۰ پژوهش را از نظر گذراندند؛ در این پژوهش‌ها خصوصیات شخصیت پیش و پس از مداخله‌ی درمانی همراه با گروه کنترل با هم مقایسه شدند. مداخلات، کارهایی همچون تجویز داروهای ابتدایی یا انواع روان‌درمانی بودند که به طور میانگین ۲۴ هفته ادامه داشتند. پژوهش آن‌ها نتایج خیلی جالبی در پی داشت:

  1. درمان می‌تواند شخصیت را تغییر بدهد. با اینکه تغییر شخصیت افراد عمدتا کم تا متوسط بود، اما همین تغییرات در شخصیت یک نفر برای او و خانواده و اطرافیانش خیلی محسوس خواهد بود. مثلا کسی که تا پیش از این کم‌طاقت بوده و زود عصبانی می‌شده، حالا راحت‌تر می‌تواند خشمش را کنترل کند. این تغییرات در همه‌ی گروه‌های سنی و هر دو جنسیت مرد و زن برابر بودند.

2. تغییرات شخصیتی موقتی نبودند. بسیاری از پژوهش‌ها بعد از درمان به‌طور متوسط با شش ماه پی‌گیری همراه بودند. تغییرات ناشی از درمان پس از درمان هم با ثبات بودند و حتی گاهی تا یک سال افزایش هم می‌یافتند.
3. برخی از خصوصیات شخصیتی آمادگی بیش‌تری برای تغییر دارند. بیش‌تر تغییرات در ثبات هیجانی (که عکس نورز است) بودند و کم‌ترین تغییرات در میزان گشودگی نسبت به تجربیات تازه بودند. پس از ثبات هیجانی این برون‌گرایی بود که بیش‌ترین تغییر را از درمان کسب می‌کرد. نویسندگان این مقاله به خوبی استدلال کردند که این نتایج هم می‌تواند میزان مقاومت و سختی صفات مختلف را در برابر تغییر نشان دهد و هم می‌تواند نشان دهد که درمان‌ها معمولا چه چیزهایی را هدف قرار می‌دهند. مثلا درمان اضطراب یا افسردگی همیشه بر افزایش ثبات هیجانی مشتمل است.
4. گروه زیادی از مداخلات به تغییرات شخصیت منجر شدند. اگرچه تاثیر درمان‌های حمایتی و رفتاری‌شناختی کمی از بقیه بیش‌تر بود، اما بقیه‌ی درمان‌ها هم موثر بودند. در این بین دارودرمانی کم‌ترین تاثیر را بر شخصیت می‌گذاشت.
5. میزان تغییر به هدف درمان وابسته است. کسانی که تحت درمان افسردگی و اختلالات شخصیتی بودند بیش‌تر از همه تغییر کردند (البته جای تعجب هم ندارد) و کسانی که برای اختلالات خوردن و مصرف مواد تحت مداوا بودند کم‌تر تغییرات شخصیتی را نشان دادند.
چه نتیجه‌ای از این یافته‌ها می‌توانیم بگیریم؟ اولی همان‌طور که نویسندگان مقاله هم اشاره کرده‌اند، اینکه تغییرات شخصیتی می‌توانند در کوتاه‌مدت هم اتفاق بیافتند. تحلیل بیش‌تر داده‌ها نشان داد که درمان باید حداقل برای ۴ هفته ادامه بیابد تا واقعا شخصیت را تحت تاثیر قرار بدهد. اما ادامه‌ی درمان پس از هفته‌ی هشتم دیگر منجر به تغییر شخصیتی بیش‌تر نمی‌شود [هرچند ممکن است برای مداوای آن اختلال لازم باشد. اینکه ادامه‌ی درمان پس از هفته‌ی هشتم منجر به تغییرات بیش‌تر در شخصیت نمی‌شود، ربطی به درمان خود اختلال ندارد.]
نویسندگان نکته‌ی مهمی را هم یادآور می‌شوند: ممکن است شخصیت واقعی آن فرد زیر سایه‌ی اختلالالی که بابت آن شکایت کرده پنهان شده باشد [و نتایج پژوهش در واقع خبر از تغییر شخصیت نمی‌دهند بلکه احیای شخصیت واقعی افراد را نشان می‌دهند]. مثلا یک دوره‌ی افسردگی ممکن است سطح ثبات هیجانی یک فرد را شدیدا کاهش دهد. [پس این شخصیت او نیست که با سرعت پس از درمان تغییر می‌کند، بلکه تاثیر بیماری از شخصیت واقعی او افراز می‌شود].
اینکه درمان واقعا باعث تغییر شخصیت می‌شود یا فقط شخصیت را به وضعیت اصلی برمی‌گرداند، پرسشی نیست که با داده‌های این پژوهش بتوان به ان پاسخ گفت.
بر اساس تجربه‌ی درمان‌گری خودم، طرفدار اینم که تغییرات ناشی از درمان، احیای شخصیت واقعی مراجع هستند. اکثر کسانی که سراغ درمان می‌آیند، احساس می‌کنند خود واقعی‌شان نیستند؛ یعنی مانند گذشته آرام، توافق‌جو، بردبار یا خوش‌گذران نیستند. و وقتی درمان پیش می‌رود مراجعان کم‌کم رفتارهایشان را «بیش شبیه خودشان» توصیف می‌کنند. و گاهی اعضای خانواده هم ممکن است بگویند احساس می‌کنند عزیزشان واقعا به خانه برگشته.
اگر شما هم احساس می‌کنید مدتی است که از آن کسی که باید باشید فاصله گرفته‌اید، این را بدانید که نه تنها درمان می‌تواند این مشکل را بهتر کند بلکه می‌تواند کمک کند شما به بهترین خودتان نزدیک شوید.
منبع:

Roberts, B. W., Luo, J., Briley, D. A., Chow, P. I., Su, R., & Hill, P. L. (2017, January 5). A systematic review of personality trait change through intervention. Psychological Bulletin. Advance online publication. doi:10.1037/bul0000088